w

Ponad dziesięć razy mniej USG jąder niż piersi. Kobiety się badają, mężczyźni zwlekają

Od stycznia do września 2026 roku mężczyźni wykonali ponad dwa razy mniej badań PSA niż kobiety cytologii. W przypadku USG jąder ten wynik jest jeszcze mniejszy, panowie wykonali ich aż dziesięć razy mniej niż kobiety USG piersi, wynika z wewnętrznych danych enel-med. Podobne dysproporcje w diagnostyce utrzymują się od kilku lat. Różnice w podejściu do profilaktyki pokazuje również ogólnopolskie badanie enel-med „Badanie, które daje czas”. Tylko co trzeci mężczyzna (33%) przynajmniej raz w życiu wykonał badanie PSA, podczas gdy cytologię ma za sobą niemal osiem na dziesięć kobiet (79%). Lekarz podkreśla, że choć kobiety często motywują swoich partnerów i bliskich do dbania o zdrowie, mężczyźni powinni sami przejmować inicjatywę i nie odkładać wizyt u lekarza do momentu pojawienia się dolegliwości.

– W swojej praktyce często spotykam pacjentów, którzy przyznają, że do wizyty u urologa namówiła ich żona, partnerka, a czasem córka. Kobiety zwykle mają większe doświadczenie związane z regularnymi kontrolami lekarskimi, dlatego częściej dostrzegają znaczenie profilaktyki i potrafią zachęcić do niej swoich bliskich. To bardzo ważna rola, bo niejednokrotnie właśnie taka rozmowa staje się impulsem do wykonania pierwszego badania. Chciałbym jednak, żeby mężczyźni nie traktowali troski o własne zdrowie wyłącznie jako odpowiedzi na namowy najbliższych. Nie trzeba czekać na ból, niepokojące objawy czy problemy z oddawaniem moczu, żeby porozmawiać z lekarzem o zdrowiu urologicznym. Wiele chorób przez długi czas rozwija się bez wyraźnych dolegliwości. Dlatego tak ważne jest, aby mężczyźni wiedzieli, jakie badania są dla nich wskazane, uwzględniając wiek, wywiad rodzinny i indywidualne czynniki ryzyka. Profilaktyka powinna być świadomą decyzją, a nie koniecznością wynikającą z pojawienia się choroby – mówi prof. Jakub Dobruch, urolog i konsultant Centrum Zdrowia i Profilaktyki Onkologicznej enel-med.

Kobiety częściej korzystają z diagnostyki

Różnice w korzystaniu z wybranych badań diagnostycznych przez kobiety i mężczyzn widoczne są w statystykach enel-med od kilku lat. W 2024 roku w placówkach sieci wykonano niemal 12 razy więcej USG piersi niż USG jąder. W 2025 roku różnica była ponad 10-krotna, podobnie jak w okresie od stycznia do września 2026 roku. W tym ostatnim okresie na jedno USG jąder przypadało ponad dziesięć badań USG piersi.

Różnice dotyczą również badań laboratoryjnych. W 2024 roku w placówkach enel-med wykonano około 1,6 razy więcej cytologii niż oznaczeń PSA. W 2025 roku dysproporcja wzrosła do niemal pięciokrotności, natomiast w pierwszych dziewięciu miesiącach 2026 roku cytologii wykonano ponad dwa razy więcej niż badań PSA. Dane te pokazują różnice w liczbie zrealizowanych świadczeń, choć każde z porównywanych badań ma inne wskazania medyczne.

Co trzeci mężczyzna ma za sobą badanie PSA

Obserwacje dotyczące wykonanych badań uzupełniają wyniki ogólnopolskiego raportu enel-med „Badanie, które daje czas”, poświęconego profilaktyce onkologicznej Polaków. Wynika z niego, że oznaczenie PSA przynajmniej raz w życiu wykonało 33% mężczyzn, podczas gdy cytologię ma za sobą 79% kobiet. Różnice widoczne są również w podejściu do regularności badań onkologicznych. Wykonywanie ich zgodnie z wiekiem i płcią deklaruje 25% kobiet i tylko 16% mężczyzn. Jednocześnie 29% mężczyzn przyznaje, że nigdy nie wykonuje badań profilaktycznych w kierunku nowotworów, podczas gdy wśród kobiet odsetek ten wynosi 25%.

Problem nie ogranicza się jednak wyłącznie do mężczyzn. Zaledwie 21% dorosłych Polaków deklaruje regularne wykonywanie badań onkologicznych odpowiednich do wieku i płci, a 27% nie wykonuje ich nigdy. Najczęściej wskazywaną barierą jest brak objawów (36%). Kolejne to koszty oraz lęk przed diagnozą, wskazywane przez 22% badanych.

O zdrowiu warto uczyć od najmłodszych lat

Budowanie odpowiedzialnego podejścia do zdrowia powinno zaczynać się znacznie wcześniej niż w dorosłym życiu. Ważną rolę odgrywają tutaj rodzice, którzy mogą uczyć chłopców obserwowania własnego ciała, rozmawiania o niepokojących zmianach i korzystania z pomocy lekarza bez poczucia wstydu. W okresie dojrzewania szczególnego znaczenia nabiera świadomość zmian zachodzących w organizmie oraz umiejętność rozpoznawania objawów, które wymagają konsultacji.

– O zdrowiu mężczyzn powinniśmy rozmawiać już z chłopcami, oczywiście w sposób dostosowany do ich wieku. Chodzi o to, żeby od najmłodszych lat wiedzieli, że nie ma wstydliwych pytań dotyczących własnego ciała, a zgłoszenie rodzicom czy lekarzowi niepokojącej zmiany jest czymś naturalnym. W okresie dojrzewania warto wyjaśniać, na co zwracać uwagę, na przykład czy nie pojawiło się powiększenie jądra, guzek albo inne niepokojące dolegliwości. Nagły, silny ból jądra wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Nie oznacza to oczywiście, że każdy zdrowy nastolatek powinien co roku wykonywać USG czy odwiedzać urologa. Chodzi przede wszystkim o świadomość i umiejętność reagowania. Jeśli nauczymy chłopców traktować troskę o zdrowie jako coś oczywistego, jest większa szansa, że jako dorośli mężczyźni nie będą odkładać konsultacji i badań na później. To właśnie taki nawyk chciałbym widzieć u swoich pacjentów – podsumowuje prof. Jakub Dobruch, urolog i konsultant Centrum Zdrowia i Profilaktyki Onkologicznej enel-med.

Raport enel-med „Badanie, które daje czas” jest dostępny na https://enel.pl/dla-firm/produkty/raport-badanie-ktore-daje-czas.

Siła psiej bliskości. Jak psy wspierają zdrowie i dobrostan seniorów.

Ruszyła świąteczna kampania Śliwki Nałęczowskiej