newss.pl 
Sprawdziliśmy, ile musiałby kosztować pellet drzewny, aby sam koszt energii potrzebnej do ogrzewania był niższy niż w przypadku pompy ciepła. Przy SCOP = 4 i średniej cenie energii elektrycznej 0,89 zł/kWh brutto z dystrybucją w taryfie G12w graniczna cena pelletu wynosi około 943 zł/t. Przy SCOP = 5 spada do około 754 zł/t. Dla porównania mediana ofert hurtowych pelletu monitorowanych przez PelletAlert na początku października wynosiła 2410 zł/t (bez kosztu dostawy). PORT PC pokazuje, dlaczego o rachunku za ogrzewanie decyduje nie tylko cena nośnika energii, lecz także sezonowa efektywność urządzenia.
Punktem odniesienia dla naszej analizy jest średnia cena pelletu drzewnego 2260 zł/t przyjęta w zestawieniu kosztów ogrzewania POBE za III kwartał 2026 r. oraz średnia cena energii elektrycznej około 0,89 zł/kWh brutto z dystrybucją w taryfie G12w. Porównujemy koszt dostarczenia tej samej ilości użytecznego ciepła potrzebnego do ogrzewania budynku przy zastosowaniu dwóch podstawowych urządzeń grzewczych korzystających z odnawialnych źródeł energii: pompy ciepła i kotła na pellet. Podane wartości są zaokrąglone. Wyliczenia nie obejmują kosztu zakupu urządzeń, serwisu ani kosztów obsługi.
Warto zaznaczyć, że mediana ofert hurtowych dla pelletu monitorowanych przez PelletAlert w tygodniu kończącym się 4 października 2026 r. była wyższa niż średnia cena przyjęta w naszej analizie i wynosiła 2410 zł/t (bez kosztu dostawy), czyli ponad 2,5 razy tyle co próg konkurencyjności dla tego paliwa (943 zł/t) przy sezonowej efektywności pompy ciepła SCOP wynoszącej 4.
Granica cenowa pelletu: od 1257 do 629 zł za tonę
Im wyższa sezonowa efektywność pompy ciepła SCOP, tym niższa musiałaby być cena pelletu, aby sam koszt paliwa zrównał się z kosztem energii elektrycznej zużywanej przez pompę ciepła. Przy SCOP = 3 graniczna cena pelletu to około 1257 zł/t, przy SCOP = 4 około 943 zł/t, przy SCOP = 5 około 754 zł/t, a przy SCOP = 6 około 629 zł/t. Dopiero poniżej wskazanych cen kocioł na pellet stałby się tańszą opcją niż pompa ciepła, ale wyłącznie pod względem kosztu paliwa (rys.1).
Sprawdźmy to na konkretnym przykładzie. Aby ogrzać przeciętny dom, który potrzebuje około 17 000 kWh użytecznego ciepła rocznie, trzeba kupić 4 tony pelletu. Przy cenie pelletu 2260 zł/t rachunek za ogrzewanie wyniesie 9040 zł. Tymczasem dostarczenie tej samej ilości użytecznego ciepła przez pompę ciepła będzie kosztować około 5043 zł, gdy jej SCOP wynosi 3, 3783 zł przy SCOP 4 i 3026 zł przy SCOP 5. Nawet gdyby cena pelletu spadła do 1500 zł/t, sam koszt paliwa wyniósłby 6000 zł rocznie, a więc nadal byłby wyższy od kosztu energii elektrycznej dla pompy ciepła w analizowanych wariantach SCOP.
SCOP nie jest wartością wziętą „z sufitu”
SCOP, czyli sezonowy współczynnik efektywności pompy ciepła, pokazuje relację między ilością ciepła dostarczonego przez urządzenie a ilością energii elektrycznej zużytej w całym referencyjnym sezonie grzewczym. SCOP obejmuje cały sezon i nie należy go mylić z chwilowym współczynnikiem efektywności COP, wyznaczanym dla konkretnych warunków pracy urządzenia, czyli dla pojedynczego punktu pracy pompy ciepła.
SCOP = 4 oznacza w uproszczeniu, że z 1 kWh energii elektrycznej pompa dostarcza w sezonie około 4 kWh ciepła, a pozostałą część energii pobiera z otoczenia: z powietrza, gruntu lub wody, dzięki czemu może dostarczyć kilka kWh ciepła przy zużyciu 1 kWh energii elektrycznej. Urządzenie spalające paliwo takiej możliwości nie ma – źródłem dostarczanego ciepła jest energia chemiczna zawarta w paliwie.
Wartości współczynnika SCOP pomp ciepła wynikają z parametrów urządzeń i klas efektywności. Dla urządzeń typu powietrze-woda przy zastosowaniu niskotemperaturowym 35°C (ogrzewanie podłogowe) klasa energetyczna A++ odpowiada orientacyjnie wartości SCOP 3,83-4,44, a klasa A+++ zaczyna się od SCOP około 4,45. Z kolei przy zastosowaniu średniotemperaturowym 55°C (grzejniki) klasa A++ odpowiada SCOP około 3,20-3,82, a A+++ zaczyna się od SCOP około 3,83. Oznacza to, że wśród dostępnych na rynku pomp ciepła przeznaczonych do zastosowania w temperaturze 55°C, czyli np. w istniejących budynkach z tradycyjnymi grzejnikami, występują deklarowane wartości SCOP około 4,0 i wyższe. Dla gruntowych pomp ciepła (typu solanka-woda) oraz typu powietrze-powietrze progi SCOP dla klas energetycznych A++ i A+++ są jeszcze wyższe, jak pokazuje rys. 2.
Jak widać ta sama klasa energetyczna pompy ciepła nie gwarantuje identycznego poziomu wartości SCOP, tym bardziej w każdym domu i każdej instalacji. Rzeczywisty wynik zależy m.in. od warunków klimatycznych, temperatury zasilania, jakości projektu i wykonania instalacji, doboru urządzenia, regulacji oraz sposobu eksploatacji.
Wartości współczynnika SCOP podane na rys. 2 wyznaczają progi poszczególnych klas energetycznych. Klasa A+++ nie określa górnej granicy efektywności. Dla wybranych gruntowych pomp ciepła pracujących w zastosowaniu niskotemperaturowym 35°C deklarowane wartości SCOP mogą osiągać 6,0 i więcej. SCOP = 6 należy więc traktować jako górny punkt analizy, a nie wynik właściwy dla każdej instalacji.
Współczynnik SCOP a rzeczywista efektywność pomp ciepła
Odpowiednikiem SCOP, ale wyznaczanym w warunkach rzeczywistych, nie laboratoryjnych, jest współczynnik SPF. Pokazuje on zmierzoną średnią roczną efektywność pompy ciepła pracującej w konkretnym budynku i konkretnej instalacji. Badania monitoringowe prowadzone w wielu krajach Europy na przestrzeni ponad 20 lat potwierdzają, że wartość tego współczynnika systematycznie rośnie. To efekt zarówno rozwoju technologii, jak i coraz lepszych standardów projektowych i wykonawczych. W badanej przez Fraunhofer ISE próbie nie stwierdzono korelacji między rokiem budowy domu a efektywnością pompy ciepła. W najnowszym monitoringu 77 instalacji średni SPF wynosił 3,4 dla pomp powietrze-woda i 4,3 dla pomp gruntowych, przy czym bardzo dobre wyniki osiągano również w najstarszych budynkach.
Przykładowo, w badaniach monitoringowych prowadzonych w ostatnich latach przez Instytut Fraunhofera1 przyjrzano się m.in. kilku zabytkowym budynkom. W budynku z 1875 r., z niewielkim zakresem modernizacji, pompa ciepła typu powietrze-woda współpracująca z instalacją grzejnikową osiągnęła współczynnik SPF równy 4 – i to pomimo pewnych błędów w wykonaniu hydrauliki. Znaczenie miała wysoka jakość pompy ciepła i duża powierzchnia grzejników. Z kolei w budynku z 1826 r., który po termomodernizacji odpowiadał przeciętnemu standardowi energetycznemu, gruntowa pompa ciepła uzyskała SPF na poziomie 5,1. W tym wypadku pompa współpracowała z układem mieszanym: grzejnikami i instalacją podłogową.
To pokazuje, że przełożenie wysokiej wartości SCOP na warunki rzeczywiste jest jak najbardziej możliwe, nawet w starszych budynkach i z ogrzewaniem grzejnikowym. Doprowadzenie budynku do standardu nowego budownictwa nie jest warunkiem efektywnej pracy pompy ciepła; kluczowe są parametry instalacji i właściwy dobór i montaż urządzenia.
Liczy się ilość energii, którą trzeba kupić
W naszej analizie opłacalności przyjęliśmy wartość opałową pelletu na poziomie 5 kWh/kg oraz sezonową sprawność kotła 85 proc. Oznacza to, że z jednej tony pelletu można uzyskać około 4250 kWh użytecznego ciepła. Dlatego samo porównanie ceny tony pelletu z ceną 1 kWh energii elektrycznej nie pokazuje rzeczywistych kosztów ogrzewania. Trzeba porównywać koszt dostarczenia do budynku tej samej ilości użytecznego ciepła.
− W ogrzewaniu nie wystarczy patrzeć na cenę jednej kilowatogodziny prądu albo jednej tony pelletu. Liczy się to, ile energii trzeba kupić, żeby dostarczyć do budynku tę samą ilość ciepła. Pompa ciepła dzięki wysokiej sezonowej efektywności znaczną część energii pobiera z otoczenia. Im wyższy SCOP, tym niższa musiałaby być cena pelletu, żeby mógł z nią konkurować samym kosztem energii − podkreśla Paweł Lachman, prezes PORT PC.
Przedstawione wartości nie są prognozą przyszłych cen pelletu ani energii elektrycznej. Analiza porównuje wyłącznie koszt energii potrzebnej do dostarczenia tej samej ilości ciepła. Nie uwzględnia dodatkowego zużycia energii elektrycznej przez kocioł na pellet, kosztów kontroli i czyszczenia komina, serwisu czy też czasu i kosztów związanych z zakupem, transportem i magazynowaniem paliwa oraz obsługą kotła. Pełny koszt użytkowania kotła na pellet może być więc wyższy niż pokazany w tym porównaniu.
Najważniejszy wniosek z analizy jest taki, że cenę nośnika trzeba zawsze zestawiać z efektywnością urządzenia, które zamienia go na użyteczne ciepło. Dlatego właściwym punktem porównania nie jest cena 1 kWh prądu czy jednej tony pelletu, lecz koszt uzyskania tej samej ilości ciepła w budynku.
Źródło: analiza PORT PC na podstawie zestawienia kosztów ogrzewania POBE za III kwartał 2026 r., kalkulatora kosztów ogrzewania POBE, unijnego systemu etykietowania i klas efektywności pomp ciepła oraz PelletAlert.pl, raport cen pelletu 40/2026 z 4.10.2026 r.
Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła (PORT PC) to organizacja branżowa działająca na rzecz rozwoju rynku pomp ciepła, elektryfikacji ogrzewania oraz poprawy efektywności energetycznej budynków w Polsce. Od 2011 roku PORT PC wspiera rozwój standardów technicznych, edukację rynku, współpracę branżową oraz dialog z administracją publiczną.
Więcej informacji: www.portpc.pl
PORT PC
press box
