Biuro prasowe 
12 października w Kijowie odbyła się premiera sceniczna opery „Kreont” europejskiego kompozytora o polskich korzeniach, Dmytra Bortnianskiego, w nowoczesnej interpretacji.
Ze względu na sytuację bezpieczeństwa premierę, pierwotnie zaplanowaną na 3 września, przeniesiono na październik. Spektakl odbył się na scenie Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy, w sali imienia Wasyla Slipaka. Uczestnicy projektu opowiedzieli o artystycznej reinterpretacji dzieła, które przez 250 lat uchodziło za zaginione.
„Od 2023 roku pracuję z materiałem nutowym Kreonta i za każdym razem odkrywam nowe pomysły, które kompozytor w nim ukrył. O ile pierwszą inscenizację teatralną w Czerniowcach w 2025 roku przygotowaliśmy wraz z zespołem artystów, starając się jak najwierniej odtworzyć partyturę z XVIII wieku, o tyle kijowską premierę uczyniliśmy współczesną i dynamiczną. To opera o dzisiejszej walce o wolność.
Dzięki wysokiemu profesjonalizmowi zespołu stworzyliśmy współczesną wersję opery, zachowując jednocześnie jej treść muzyczną i istotę zamysłu Bortnianskiego. Wymagało to nowych rozwiązań reżyserskich, nowej choreografii oraz ogromnego wysiłku solistów, chóru i orkiestry. Chcemy, aby Kreont nie pozostał operą archiwalną, lecz zabrzmiał na najlepszych scenach świata” – podkreślił dyrygent i reżyser, autor współczesnej interpretacji opery, Artysta UNESCO na rzecz Pokoju Herman Makarenko.
Według niego publiczność na całym świecie miała już okazję poznać „Kreonta”. Ukraiński zespół dokonał pierwszego studyjnego nagrania opery. Płyta wydana przez Toccata Classics jest dostępna na światowych platformach streamingowych i została uznana przez międzynarodowych krytyków za wyjątkowe wydarzenie.
Herman Makarenko zaznaczył, że ukraińscy artyści dokonali tego nagrania nieodpłatnie, aby zaprezentować światu operę europejskiego kompozytora Bortnianskiego. Drugim etapem ma być wystawienie „Kreonta” na scenach europejskich stolic. Właśnie dlatego konieczne było nadanie dziełu nowej, współczesnej formy.
Jak podkreślił dyrygent i reżyser, opera „Kreont” została napisana w stylu klasycyzmu wiedeńskiego, uważanego za jeden z najtrudniejszych pod względem wykonawczym. Partie solowe wymagają opanowania odpowiednich technik wokalnych oraz umiejętności oddania napięcia emocjonalnego i dramatyzmu.
Partię Antygony wykonuje Olga Fom iczowa, Ludowa Artystka Ukrainy i solistka Narodowej Opery Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki. W rolę Kreonta wciela się Serhij Bortnyk, solista Narodowej Filharmonii Ukrainy i laureat międzynarodowych konkursów.
Nie mniej wymagające są partie chóralne, wykonywane przez Narodowy Zasłużony Akademicki Chór Ukrainy „Dumka”. Kunszt i wysoki poziom profesjonalny Narodowej Orkiestry Prezydenckiej Ukrainy umożliwiły realizację inscenizacji w niezwykle trudnych warunkach, w jakich obecnie żyje cały Kijów.
Jak zaznaczył reżyser Witalij Palczykow, operę przygotowano w krótkim czasie, w ciągu kilku miesięcy. Próby odbywały się na różnych scenach, również podczas alarmów lotniczych.
„W Kreoncie jest wiele arii, wiele numerów muzycznych. Stanęliśmy przed wyzwaniem: czy uda nam się stworzyć spektakl, który nie będzie statyczny, lecz widowiskowy? Dodaliśmy postacie, które niczym motyw przewodni przewijają się przez całe przedstawienie i ingerują we wszystkie wątki fabularne. Są to bogowie. To współczesny balet oparty na ekspresji ruchowej. Innymi słowy, do tak konserwatywnej opery wprowadziliśmy dla kontrastu nowoczesne formy ruchu.
Również chór nie pozostaje w naszej inscenizacji statyczny, lecz dzięki koncepcji choreografki Darii Wozniakowskiej nieustannie się porusza. Dodatkową dynamikę zapewniają oczywiście światło i wyjątkowa scenografia amfiteatru, która stale się zmienia, pozwalając błyskawicznie przekształcać przestrzeń i układ sceniczny. Powstało bardzo złożone i wielowymiarowe dzieło, które, jestem przekonany, zainteresuje współczesną publiczność”.
Kostiumografka Natalia Pliskina zauważyła, że tworząc kostiumy solistów i bogów, nawiązywała do tradycyjnych strojów starożytnej Grecji, charakteryzujących się prostym krojem, ale wykorzystała współczesne, lekkie tkaniny.
Jak wyjaśniła, ze względu na ogólną sytuację i skutki ostrzałów musiała dosłownie przemierzać całe miasto w poszukiwaniu materiałów, dobierając je tak, aby harmonijnie do siebie pasowały.
Informacja o projekcie
Projekt „Powrót pierwszej opery Dmytra Bortnianskiego Kreont na scenę” rozpoczął się w 2024 roku. Dzieło po raz pierwszy wykonano w Ukrainie już podczas pełnoskalowej wojny. W listopadzie 2024 roku odbyło się pierwsze wykonanie koncertowe, a w październiku 2025 roku – premiera teatralna w Czerniowcach.
Jest to wspólny projekt międzynarodowy związany z 250. rocznicą powstania opery, realizowany przy wsparciu zespołu Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy, Ministerstwa Kultury, zespołu Centrum Badawczego imienia L. I. Medwedia, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz pod patronatem UNESCO.
Zespół czołowych ukraińskich artystów i muzyków pod kierownictwem dyrygenta Hermana Makarenki dokonał pierwszego studyjnego nagrania opery „Kreont”. Płyta została wydana przez wytwórnię Toccata Classics i jest dostępna na światowych platformach streamingowych, takich jak Spotify, Apple Music, YouTube Music, Amazon Music, Deezer i inne.
Międzynarodową dystrybucją zajęła się firma Naxos Records, światowy lider w tej dziedzinie.
Po raz pierwszy opera ukazała się w postaci studyjnego nagrania na płycie CD i stała się dostępna dla miłośników muzyki z różnych krajów.
Fabuła opery „Kreont” opiera się na tragedii Sofoklesa „Antygona” i stanowi manifest wolności oraz obalenia tyranii. W finale Bortnianski pozwala sobie odejść zarówno od tragedii Sofoklesa, jak i od libretta Coltelliniego, oddając wymierzenie sprawiedliwości w ręce ludu. To właśnie lud obala reżim tyrana Kreonta i wybiera Antygonę na władczynię.
Jest to pierwsza opera 25-letniego Dmytra Bortnianskiego, napisana we Włoszech. Jej premiera odbyła się w 1776 roku w weneckim Teatro San Benedetto i odniosła wielki sukces. Później jednak dzieło zaginęło.
Partytura opery powróciła z Portugalii w 2023 roku, a następnie, już podczas pełnoskalowej wojny Rosji przeciwko Ukrainie, została po raz pierwszy wykonana w Ukrainie przez ukraińskich artystów i muzyków, co ma szczególne znaczenie symboliczne.
Dmytro Bortnianski był uczniem włoskiego kompozytora Baldassare Galuppiego. Urodził się w Hłuchowie, na ziemiach dzisiejszej Ukrainy, a jego twórczość rozwijała się w europejskim kręgu muzycznym XVIII wieku. Kompozytor miał również polskie korzenie, na które zwracają uwagę twórcy projektu przywrócenia jego opery europejskiej publiczności. Herman Makarenko określał go wcześniej jako ukraińskiego europejskiego geniusza o polskich korzeniach.
